Nước Mỹ và thế giới đã thay đổi thế nào 25 năm sau biến cố 11/9

Nước Mỹ và thế giới đã thay đổi thế nào 25 năm sau biến cố 11/9 - Tác giả, Bùi Văn Phú - Vai trò, Gửi cho BBC News Tiếng Việt từ Berkeley, California - Được đăng - Thời gian đọc: 8 phút Ngày 11/9/2001 là dấu mốc khó quên trong lịch sử hiện đại Hoa Kỳ. Sáng hôm đó, 19 kẻ khủng bố thuộc tổ chức al-Qaeda theo tư tưởng Hồi giáo cực đoan, vào Mỹ với thị thực du lịch và du học, đã cướp 4 máy bay dân dụng và biến thành vũ khí giết người hàng loạt. Không tặc đã điều khiển hai chiếc máy bay đâm thẳng vào tòa tháp đôi World Trade Center ở New York, một chiếc vào Lầu Năm Góc ở thủ đô Washington. Chiếc thứ tư đang trên đường tới mục tiêu là Bạch Ốc hay trụ sở Quốc hội nhưng đã bị hành khách phản công khiến máy bay đâm xuống cánh đồng ở khu Shanksville, bang Pennsylvania. Những ai trên 30 tuổi đã sống ở Hoa Kỳ khi đó chắc hẳn không quên những hình ảnh kinh hoàng của ngày hôm ấy. Một cuộc tấn công khủng bố vào giữa lòng nước Mỹ gây tử vong cho 2.977 người trong khoảng hai giờ đồng hồ là một Trân Châu Cảng khác cho nước Mỹ. Những chuyển động của Hoa Kỳ Khi đã xác định các phần tử khủng bố thuộc tổ chức al-Qaeda, với thủ lĩnh là Osama bin Laden ẩn náu ở Afghanistan, Tổng thống George W. Bush "con" đã phát động "Chiến tranh chống khủng bố" trên toàn cầu và ngày 7/10/2001 ra lệnh đem quân Mỹ vào nước này, lật đổ chế độ Taliban và dựng nên một chính quyền thân Mỹ, nhưng đã không thể tìm giết được Bin Laden. Về mặt tái cơ cấu để bảo vệ an ninh cho nước Mỹ, Bộ An ninh Nội địa được thành lập, là trung tâm thu thập tin tức tình báo, phân tích và đưa ra những chính sách để bảo đảm an ninh cho Hoa Kỳ. Trên truyền thông, các chuyên gia bàn về kinh Koran là phúc âm của người Hồi giáo, các tập tục tôn giáo của họ có nhiều khác biệt với niềm tin Kitô giáo của đa số dân Mỹ. Có những nhà làm chính sách muốn cấm phụ nữ trùm khăn trên đầu khi vào trường học hay đến nơi làm việc vì không phù hợp với nếp sống Mỹ. Kẻ khủng bố nhắm vào Hoa Kỳ vì có niềm tin rằng nếp sống Mỹ là sa đọa, tội lỗi và văn hóa Mỹ lan truyền nhanh ra khắp thế giới nên sẵn sàng chết vì tôn giáo. Chúng là những kẻ cuồng tín. Những tháng ngày sau vụ tấn công 11/9 đã có những nhà làm chính sách, những cư dân ở Mỹ nhìn người gốc Trung Đông, người theo đạo Hồi với con mắt nghi ngờ là nằm vùng, trang phục của họ bị bình phẩm, tôn giáo được xem như cuồng tín, chống lại nước Mỹ, bài trừ nếp sống phương Tây. Nhưng với những định chế dân chủ, chính sách bảo vệ dân quyền nên đã không có phong trào bài người Trung Đông nổi lên vì sự kiện 11/9, dù thỉnh thoảng có những lời nói, hành động đơn lẻ bài bác hay biểu tỏ sự căm ghét người gốc Trung Đông, người theo đạo Hồi. Với hệ quả của biến cố 11/9, chiến tranh đã được Hoa Kỳ khởi động tại hai nước Hồi giáo là Afghanistan năm 2001 và Iraq năm 2003. Sau nhiều năm Hoa Kỳ kiểm soát Afghanistan, quân đội Mỹ đã thả bom vào vùng núi sâu thẳm, cứ địa của al-Qaeda, nhưng Bin Laden vẫn lẩn tránh được. Vào tháng 5/2011, thời Tổng thống Barack Obama, đặc nhiệm Mỹ mới tìm và giết được Osama bin Laden trong một cuộc tập kích vào nơi thủ lãnh al-Qaeda sinh sống ở Pakistan. Một phần tư thế kỷ đã qua kể từ biến cố 11/9, đời sống Mỹ và thế giới nay đã có nhiều thay đổi. Di chuyển bằng máy bay và an ninh phi trường là bề mặt nhìn thấy ở mọi nơi trên thế giới khi hành khách phải qua kiểm tra an ninh nghiêm ngặt những gì được mang theo trên người, trong hành lý xách tay, vì những tên khủng bố đã chỉ dùng những lưỡi dao cắt thùng cạc-tông uy hiếp tiếp viên và phi hành đoàn để làm chủ buồng lái phi cơ. Một số vụ khủng bố đẫm máu Các nhóm khủng bố cũng thay đổi cách tấn công vào mục tiêu. Ba tháng sau biến cố 11/9, một tên khủng bố gốc Jamaica có quốc tịch Anh, cải đạo Hồi và đã được al-Qaeda huấn luyện, giấu chất nổ trong đế giày – shoe bomber – đã lên chuyến bay từ Paris đi Miami, bang Florida. Khi hắn đang định châm ngòi cho phát nổ trên chuyến bay thì bị hành khách khống chế nên bom đã không nổ. Ngày 12/10/2002, một nhóm khủng bố Hồi giáo cực đoan có liên hệ với al-Qaeda đã cho nổ bom ở khu du lịch Bali và trước lãnh sự quán Mỹ ở Indonesia gây tử vong cho 200 nạn nhân, trong đó có 88 người Úc, 38 người Indonesia, 28 người Anh và nhiều người từ 20 quốc gia khác. Vụ nổ cũng làm bị thương 209 người. Ngày 11/3/2004, một loạt vụ đánh bom trên tàu hỏa ở Madrid, Tây Ban Nha đã gây tử vong cho 193 người và hơn 2.000 bị thương. Theo điều tra của cơ quan chức năng, những kẻ tấn công là phần tử Hồi giáo cực đoan phản đối vai trò của chính phủ Tây Ban Nha trong cuộc tấn công Iraq do Mỹ dẫn dắt vào năm 2003. Ngày 7/7/2005, các nhóm Hồi giáo cuồng tín đã cho nổ bom ở nhiều địa điểm trên hệ thống chuyên chở công cộng ở trung tâm London, gây tử vong cho 52 nạn nhân và làm bị thương 784 người. Ngày 7/1/2015, tại Paris, hai tên khủng bố trong tổ al-Qaeda ở Yemen đã nổ súng vào tòa soạn tuần báo trào phúng Charlie Hebdo gây thiệt mạng cho 12 người và bị thương cho 11 người khác. Ngày 13/11/2015, quân khủng bố thuộc Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant (ISIL) đã nổ súng, đặt bom ở ba nơi trong trung tâm Paris gây tử vong cho 130 người và làm bị thương ít nhất 416 người. ISIL ngày 22/3/2016 đã đánh bom nhiều nơi ở Brussels, Bỉ gây tử vong cho 32 người và 340 người khác bị thương. Ngày 12/6/2016, một kẻ ngưỡng mộ ISIL đã nổ súng vào một quán rượu ở Orlando, bang Florida, Hoa Kỳ gây tử vong cho 49 người, 53 người khác bị thương. Ngày Quốc khánh Pháp 14/7/2016, một kẻ khủng bố có liên hệ với ISIL đã phóng xe tải vào đám đông trên phố đi bộ ở Nice, Pháp gây tử vong cho 86 người, 458 người khác bị thương. Thay đổi chính sách về người nhập cư Với nhiều vụ tấn công khủng bố trên thế giới, mà thủ phạm là những di dân, nên theo tôi, mười lăm năm sau biến cố 11/9/2001, dân Mỹ trong kỳ bầu cử tháng 11/2016 đã chọn Donald Trump, một người chưa bao giờ tranh cử trước đó, làm tổng thống. Trên cương vị tổng thống, ông Trump đã triển khai các chính sách gây tranh cãi ngăn chặn di dân vào Mỹ, nhất là di dân từ các nước đông dân theo đạo Hồi. Vừa nhậm chức, ngày 27/1/2017, Tổng thống Trump đã ký pháp lệnh cấm vào Mỹ trong vòng 90 ngày đối với công dân từ các quốc gia Hồi giáo gồm Iraq, Iran, Libya, Somalia, Sudan, Syria, Yemen. Trump không được dân tín nhiệm cho nhiệm kỳ hai, nguyên do chính có lẽ là vì cách ông đối phó với đại dịch Covid-19 khiến cả triệu người Mỹ thiệt mạng, mà cho đến nay căn nguyên của bệnh vẫn chưa rõ từ đâu. Tổng thống Joe Biden lên kế vị. Rồi năm 2024, Donald Trump tái tranh cử và lại thắng. Cử tri muốn nước Mỹ theo đuổi những chính sách Trump đã đưa ra trong nhiệm kỳ trước. Hai năm qua, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đã lùng bắt di dân bất hợp pháp, di dân có tiền án để trục xuất và có những trường hợp bắt nhầm di dân hợp pháp không có án. Chính quyền Trump cũng đã bãi bỏ các chính sách Diversity, Equity and Inclusion (DEI: đa dạng, công bằng, hòa nhập) đã có từ nhiều thập niên. Chính sách của ông Trump còn thể hiện qua việc ủng hộ Israel tiêu diệt Hamas ở Gaza và chiến tranh với Iran khởi động từ tháng Hai đầu năm mà chưa biết khi nào Hoa Kỳ sẽ chấm dứt can dự. Các nước phương Tây như Mỹ, Anh, Pháp, Đức từng có thiện cảm và đón nhận di dân cho nhập cư sinh sống vì biết rằng về lâu dài họ sẽ đóng góp cho sự phát triển quốc gia. Sau tấn công khủng bố vào nước Mỹ ngày 11/9/2001 và những vụ các nhóm khủng bố Hồi giáo cực đoan tấn công ở nhiều nước trong những năm qua, chính trường Hoa Kỳ và ở châu Âu có những chính trị gia dân túy nổi lên, không còn chào đón di dân đến lập nghiệp như trước đây, trong đó có nhiều người Việt. - Tác giả Bùi Văn Phú là giảng viên đại học cộng đồng và nhà báo tự do từ vùng Vịnh San Francisco, California, Hoa Kỳ