âIbihano birababaza birumvikanaâŚmu buryo bumwe turababayeâ
âIbihano birababaza birumvikanaâŚmu buryo bumwe turababayeâ â Kagame
Mu kwezi kwa Werurwe leta ya Amerika yafatiye ibihano igisirakare cy'u Rwanda kuko yemeza ko cyohereje ingabo nâintwaro gufasha inyeshyamba za M23 mu burasirazuba bwa RD Congo.
Incamake
- Isesengura: Ni iki Xi na Trump bashobora kumvikanaho muri iki cyumweru?
- "Ibihano birababaza birumvikanaâŚmu buryo bumwe turababaye" â Kagame
- Abatabazi bariko barondera abantu munsi y'ibisigarira vy'inzu zo muri Kyiv inyuma y'ibitero bikomeye vy'Uburusiya
- Umuhango wo gushyingura Aimable Karasira watangiye, murumuna we yahawe ijamboâŚ
- Trump yavuze ko ibiganiro na Xi byari "byiza cyane" mu gihe Beijing iri kwihaniza Amerika kuri Taiwan
- Xi araburira ku 'makimbirane' ashobora kubaho hagati y'Amerika n'Ubushinwa kubera Taiwan
- Trump mu Bushinwa: Abanyamitahe bakomeye bo muri Amerika bari mu birori vy'ukwakirwa
- Xi yasabye ko Ubushinwa n'Amerika biba 'abafatanyabikorwa aho kuba abacyeba' mu gihe ibiganiro bikomeye na Trump bitangiye
Amakuru y'ikibiriraho
Chançard Abimana, Didier Bikorimana, Gisèle Berwa na Samba Cyuzuzo
Isesengura: Ni iki Xi na Trump bashobora kumvikanaho muri iki cyumweru?
Biteganyijwe ko inama hagati ya Perezida Xi Jinping w'Ubushinwa na mugenzi we w'Amerika Donald Trump itazibanda cyane ku masezerano akomeye, ahubwo izibanda ku kugabanya umwuka mubi hagati yâubukungu bubiri bukomeye ku isi.
Ese iyi nama ishobora kuvamo amasezerano akomeye yâubucuruzi?
Abasesenguzi benshi bavuga ko bidashoboka cyane. Abayobozi ba Amerika na bo bavuze ko batiteze ko u Bushinwa butangaza gahunda nini yo gushora imari mu nganda zo muri Amerika.
Kimwe mu biri kuganirwaho ni igitekerezo cyo gushyiraho âInama yâIshoramari hagati ya Amerika nâ Ubushinwaâ (US-China Board of Investment), yagamije gutanga umurongo ngenderwaho ku mahirwe yâishoramari mu gihe kiri imbere.
Ariko abayobozi bavuga ko hakiri akazi kenshi mbere yâuko icyo gitekerezo gishyirwa mu bikorwa.
Ku bijyanye nâubucuruzi, ikintu gishoboka cyane ni uko hashobora kongerwa igihe cyâagahenge kari kasinywe m' Ukwakira (10) gushize, kahagaritse izamuka ryâimisoro ku bicuruzwa hagati yâibihugu byombi.
Amasezerano ashobora kandi kubamo kongera ibyo Ubushinwa bugura muri Amerika ndetse nâamasezerano yâishoramari agaragaza ubushake bwo gukomeza ubufatanye.
Ariko haracyari ukutumvikana gukomeye ku misoro yâubucuruzi, igenzura ryâibicuruzwa byâikoranabuhanga byoherezwa hanze, ndetse na politiki zâinganda, cyane cyane ku byuma bya semiconductors nâamabuye yâagaciro akomeye, ibintu bituma amasezerano yagutse asa nâatashoboka muri iki gihe.
Izindi nkuru wasoma:
âIbihano birababaza birumvikanaâŚmu buryo bumwe turababayeâ â Kagame
Perezida Paul Kagame wâu Rwanda yatangaje ko ibihano byafatiwe u Rwanda bibabaza kandi ati âmu buryo bumwe turababayeâ gusa yongeraho ko bari âkubabara kurushaho iyo tudakora ibyo turimo gukoraâ.
Mu kiganiro yatanze mu nama ya Africa CEO Forum irimo kubera i Kigali kuva kuri uyu wa kane, Kagame yabajijwe nâuyoboye ikiganiro uko ahangana nâigitutu cya politike iriho ubu y'aho âufite imbaraga aba afite ukuriâ.
Asubiza ko byose biterwa no kuba Afurika idakoresha imbaraga zayo.
Ati: âNi aho imbaraga zindi zifite inkoni mu ntoki ziza zigakubita uwo zishaka gukubita, nta nubwo bakibihisha.â
Mu kwezi kwa Werurwe leta ya Amerika yafatiye ibihano igisirakare cy'u Rwanda kuko yemeza ko cyohereje ingabo nâintwaro gufasha inyeshyamba za M23 mu burasirazuba bwa RD Congo.
Amerika kandi ishinja kandi Kinshasa gufasha umutwe wa FDLR urwanya ubutegetsi bwâu Rwanda.
Kagame yavuze ko hari ubwo ufata ibihano ajya ku ruhande ârwâaho akura byinshi nubwo yaba ari we uri mu ikosaâ.
Abajijwe niba ashaka kuvuga ibyâamabuye yâagaciro. Asa nâubyemeza, ati: âIbyo biri ku karubanda, simfite byinshi byo kubivugahoâ.
U Rwanda rushinja Amerika kubogamira kuri DR Congo mu gufata ibihano.
Abajijwe niba ibihano u Rwanda rwafatiwe bizatuma âamanika amabokoâ yasubije ati: âSinigeze âmanika amabokoâ mu gihe bibi kurushaho, ibi ntabwo ari ibihe bibi.
Yongeraho ati: â..Yego ibihano birababaza birumvikana, kandi nicyo biba bifatiwe ngo bibabaze abantu, rero mu buryo bumwe turababaye ariko twababara kurushaho tudakora ibyo turimo gukoraâ.
U Rwanda ruhakana ibyo rushinjwa ko rwohereje ingabo muri DR Congo, rukavuga ko rwafashe âingamba zo kwirindaâ.
Izindi nkuru wasoma:
Abatabazi bariko barondera abantu munsi yâibisigarira vyâinzu zo muri Kyiv inyuma yâibitero bikomeye vyâUburusiya
Abantu babiri bishwe, abandi 40 barakomereka inyuma yâaho Uburusiya bugiriye ibitero bikomeye kuri Ukraine mwâijoro ryakeye, nkâuko abategetsi babivuze.
Umushikiranganji wa mbere wa Ukraine, Yulia Svyrydenko, yavuze ko ryari âijoro ritoroshe cane kuri Kyivâ, aho abatabazi bariko barondera abantu munsi yâibisigarira vyâinyubakwa zâamazu yabamwo abantu inyuma yâigitero cakozwe hakoreshejwe ibisasu vya misile hamwe nâama drones kuri uwo murwa mukuru.
Ivyo bitero vyâijoro vyakurikiye ikindi gitero gikomeye cabaye ku wa gatatu â kimwe mu bitero bikomeye cane Uburusiya bwagabye kuva butanguye intambara yâukwigarurira Ukraine mu 2022, aho bwakoresheje ama drones 892.
Ni umunsi ugira gatatu ukurikirana Ukraine ivuga ko hari abantu bapfuye, mu gihe Moscou iriko yongerezaa ibitero vyayo inyuma yâaho agahengwe kâimisi itatu kari karangiye ku wa mbere.
Mu murwa mukuru Kyiv, ibikorwa vyo kurondera no gutabara vyatanguye kare ku wa kane kugira barondere abantu bari munsi yâibisigarira vyâinyubakwa yâamagorofa icenda yatewe mwâijoro.
Umukuru wâigisagara ca Kyiv, Vitaliy Klychko, yagiye kuraba iyo nyubakwa, yavuze ko amazu 18 yasambuwe burundu. Yavuze kandi ko ico gitero catumye haba ihagarikwa ryâamazi mu gisagara.
Umukuru wâigihugu ca Ukraine, Volodymyr Zelensky, yavuze ko abantu benshi bamaze gukurwa muri iyo nyubakwa ari bazima.
Yongeye avuga ko hari nâizindi nyubakwa zâabanyagihugu, ishure, ivuriro ryâibikoko hamwe nâibindi bikorwa remezo vyononekaye.
Zelensky yavuze ko ico gitero gikomeye câUburusiya âatari ibikorwa vyâabemera ko intambara iri hafi kurangira.â
Yasavye ibihugu bifasha Ukraine kutaguma cecetse kuri ico gitero.
Ivyo bitero bishasha vyabaye haciye igihe gito agahengwe kâimisi itatu kari katunganijwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika karangiye ku wa mbere mwâijoro.
Izindi nkuru wosoma:
Umuhango wo gushyingura Aimable Karasira watangiye, murumuna we yahawe ijamboâŚ
Mu gace ka Biryogo mu mujyi wa Kigali mu cyumba cy'inama cya EER Biryogo niho hatangiriye umuhango wo gusezera kuri Aimable Karasira wapfuye mu cyumweru gishize. Ubwo murumuna we yahabwaga ijambo ngo avuge, ibyo yavuze byatumye bahita barimwambura.
Karasira yari azwi nkâumuhanzi, umwalimu wa kaminuza, nâumuntu wakoraga ibiganiro birimo ibinenga ubutegetsi bwâu Rwanda kuri YouTube, yapfuye mu cyumweru gishize ku munsi yari gusohokaho muri gereza.
Urwego rushinzwe amagereza mu Rwanda rwavuze ko yapfiriye kwa muganga nyuma yo gufata imiti irenze urugero yari asanzwe afatira muri gereza ubwo yari ayihawe yose icya rimwe kuko yari agiye gutaha.
Umuhango wo kumusezera mu Biryogo witabiriwe nâabantu âbacyeâ, Me Gashema Felicien na Bruce Bikotwa bamwunganiye ubwo yaburagana babonetse muri uyu muhango.
Karasira yari gufungurwa ku wa gatatu ushize ashoje igifungo cyâimyaka itanu yakatiwe ku cyaha cyo gukwirakwiza amacakubiri.
Aburana yavugaga ko afite uburwayi bwo mu mutwe, ariko abaganga banzuye ko uburwayi afite âbutamubuza gutekerezaâ.
Karasira wari ufite imyaka 48 asize murumuna we AimĂŠ Uyisenga.
Uyu ahawe indangururamajwi ngo agire icyo avuga yabanje kuvuga bicye kuri mukuru we n'ibyo babayemo mu gihe cya jenoside, maze ati: âTwiciwe nâInkotanyi kandi tuzageraho tubone 'freedom'â.
Uwari amuri iruhande yahise amukuraho indangururamajwi amubuza gukomeza, nubwo yasaga nusoje ijambo rye. Byavuzwe ko uyu murumuna we afite ihungabana kandi ibyo avuga ari ryo ribimutera.
Amagambo yavuzwe na murumuna wa Karasira ni amwe mu yo na we yagiye agarukaho kuri YouTube mbere yâuko afungwa mu 2021.
Ikigo Human Rights Watch (HRW) cyasabye abategetsi b'u Rwanda ko hakorwa iperereza "ryigenga kandi ririmo umucyo" ku rupfu rwa Aimable Karasira
Mu 1994, ku butegetsi bwa leta yari iyobowe nâAbahutu, habaye jenoside mu Rwanda yari igambiriye kurimbura Abatutsi, hishwe kandi n'Abahutu batari bayishyigikiye.
Impirimbanyi zimwe ziba hanze yâu Rwanda zivuga ko bwari ubwicanyi bugambiriwe, zigatanga ingero za bamwe batumirwaga âmu namaâ bikicwa.
Ubutegetsi bw'u Rwanda bwemeza ko hari abasirikare b'Inkotanyi icyo gihe bakoze ubwicanyi bwo kwihorera kandi babihaniwe.
Bamwe mu bakorewe ubwo bwicanyi bakunda kuvuga ko bacecekeshwa kandi badahabwa umwanya wo kwibuka no kuvuga uko ababo bishwe.
Izindi nkuru wasoma:
Trump yavuze ko ibiganiro na Xi byari âbyiza cyaneâ mu gihe Beijing iri kwihaniza Amerika kuri Taiwan
Donald Trump yavuze ko ibiganiro yagiranye na Xi Jinping byari âbyiza cyaneâ, nyuma yâinama yamaze hafi amasaha abiri yabereye i Beijing kandi yari iteye amatsiko menshi.
Ariko nkâuko umunyamakuru wacu ku nkuru z'ubucuruzi abyandika, haracyari ukutumvikana gukomeye ku misoro ku bicuruzwa ndetse no ku igenzura ryâikoranabuhanga ryoherezwa hanze.
Hashize igihe gito ibiganiro bitangiye, Beijing yahise isohora amagambo ya Xi yongeye kuburira ko hashobora kubaho âamakimbiraneâ hagati yâu Bushinwa na Amerika kubera ikibazo cya Taiwan.
Intambara iri muri Iran, yateje ikibazo gikomeye ku rwego rwâisi mu bijyanye nâingufu, yari itegerejwe kuvugwa cyane muri ibi biganiro byâuyu munsi.
Ariko nkâuko byatangajwe na Minisiteri yâUbubanyi nâAmahanga yâUbushinwa ku nama ya Trump na Xi, icyo kibazo nticyagarutsweho cyane muri ibyo biganiro.
Izindi nkuru wasoma:
Xi araburira ku 'makimbirane' ashobora kubaho hagati y'Amerika n'Ubushinwa kubera Taiwan
Perezida Xi Jinping yaburiye ko hashobora kubaho âamakimbiraneâ hagati y'Amerika nâUbushinwa kubera ikibazo cya Taiwan, nkâuko igitangazamakuru cya leta yâUbushinwa kibitangaza.
Amakuru avuga ko uwo mutegetsi yavuze ko iki ari âikibazo cyâingenzi cyane mu mubano hagati yâUbushinwa na Amerika.â
Nkâuko igitangazamakuru cya leta kibivuga, Xi yagize ati: "Niba iki kibazo gikemuwe neza, umubano hagati yâibihugu byombi ushobora gukomeza kuba mwiza muri rusange.
"Ariko nikidakemurwa neza, ibihugu bishobora kugongana ndetse bikagera mu makimbirane, ibyo bigashyira umubano wose hagati yâUbushinwa na Amerika mu kaga gakomeye cyane.â
Yanavuze ko ubwigenge bwa Taiwan âuko bimeze ntibushobora kujyana nâamahoroâ mu muhora wa Taiwan.
Xi yavuze kandi ko amahoro muri Taiwan ni âikintu gikomeye cyane Ubushinwa na Amerika bahuriraho.â
Ubusanzwe: Taiwan ni ikirwa kiyobora ubwacyo, ariko Beijing ivuga ko ari ubutaka bwâUbushinwa kandi ntiyigeze ikuraho amahitamo yo kugifata ku ngufu za gisirikare. Mu myaka ya vuba, Ubushinwa bwakajije imyitozo ya gisirikare ikikije icyo kirwa, harimo nâimyitozo isa no kugishyira mu kato, ibintu byateye impungenge abategetsi ba Taiwan ndetse nâibihugu biyishyigikiye. Mu mwaka ushize, ubutegetsi bwa Trump bwatangaje ko buzagurisha kuri Taiwan intwaro zifite agaciro ka miliyari 11 zâamadolari, icyo gihe Beijing ibyamagana cyane ndetse inaburira Amerika mbere yâinama yâuyu munsi.
Izindi nkuru wasoma:
Trump mu Bushinwa: Abanyamitahe bakomeye bo muri Amerika bari mu birori vy'ukwakirwa
Ikinyamakuru ca reta yâUbushinwa CCTV cashize ahabona amasanamu yâabakuru bamwe bamwe bakomeye bâabadandaza nâabarwizatunga bo muri Amerika bari kumwe na Trump, binjira mu nzu aho abo bakuru bâibihugu babiri bariko barahurira.
Mu nyuma babonetse basohoka muri iyo nzu maze abamenyeshamakuru barababaza ico bavuga kuri uwo mubonano.
Urutonde rw'abategetsi ba Amerika bari mu biganiro hagati y'ivyo bihugu
Uretse Trump, aba ni bo bategetsi bandi ba Amerika bitavye ibiganiro hagati y'Ubushinwa na Amerika, nkâuko vyatangajwe n'igitangazamakuru CCTV câUbushinwa:
- Umushikiranganji ajejwe imigenderanire nâayandi makungu, Marco Rubio
- Umushikiranganji ajejwe kwivuna abansi, Pete Hegseth
- Uwuserukira Amerika mu vyâubudandaji, Jamieson Greer
- Umushikiranganji ajejwe ubutunzi, Scott Bessent
Ico gitangazamakuru c'Ubushinwa nticatangaje urutonde nkâurwo rwo ku ruhande rwâUbushinwa.
Izindi nkuru wosoma:
Xi yasabye ko Ubushinwa n'Amerika biba 'abafatanyabikorwa aho kuba abacyeba' mu gihe ibiganiro bikomeye na Trump bitangiye
Perezida wâUbushinwa Xi Jinping yasabye ko Ubushinwa nâAmerika biba âabafatanyabikorwa aho kuba abacyebaâ, mbere yuko ibiganiro bikomeye na mugenzi we wâAmerika bitangira mu murwa mukuru Beijing.
Mu kumusubiza, Perezida wâAmerika Donald Trump yasobanuye Xi nk'"umuyobozi mwiza cyane" ndetse avuga ko umubano hagati yâibi bihugu bikomeye cyane ku isi uzaba âmwiza cyane kurusha mbere hoseâ.
Ariko ingingo zikomeye zo kuganiraho birashoboka ko ziza kuvugwaho mu biganiro bagirana, zirimo nkâimisoro ku bicuruzwa byinjira mu gihugu, ihangana mu byâikoranabuhanga, intambara yo muri Iran hamwe nâingingo ijyanye na Taiwan.
Mbere yâinama yabo, Xi yahanye ikiganza na Trump ku mucyeka utukura hanze yâinyubako ya leta yitwa âGreat Hall of the Peopleâ (inzu nini cyane yâabaturage, ugenekereje mu Kinyarwanda) iri i Beijing â banasuhujwe nâabana bateraga hejuru mu byishimo, ndetse abategetsi bombi bagenzura ingabo.
I Beijing, Trump yajyanyeyo nâabakuru bâibigo bikomeye byâikoranabuhanga, barimo nka Elon Musk wa kompanyi Tesla, na Jensen Huang ukuriye kompanyi Nvidia â mbere yo kugerayo yavuze ko azasaba Ubushinwa âgufunguraâ amarembo ku nganda zâAmerika.
Izindi nkuru wasoma:
Mwaramutse neza!
Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.
How it works
Once you click Generate, Ollama reads this article and crafts 5 comprehension questions. Your answers are graded against the article content â general knowledge won't be enough. Score 70+ to count toward your certificate.
Questions are cached â you'll always get the same 5 for this article.