Dita kur vdiq Rudolph Valentino
Dita kur vdiq Rudolph Valentino - dhe bota humbi mendjen
Vdekja e yllit të filmit pa zë, 100 vjet më parë, çoi në histeri masive dhe në vetëvrasjen e admirueses së tij më të madhe.
Nga: Alison Kerr / The Telegraph
PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Njëqind vjet më parë [23 gusht 1926], vdekja e superyllit të parë të filmit në botë dërgoi valë tronditjeje në mbarë globin. Rudolph Valentino ishte vetëm 31 vjeç dhe në kulmin e famës së tij ndërkombëtare kur vdiq nga peritoniti.
Valentino ishte seks-simboli i parë i Holivudit - dhe tërheqja ndaj tij si dashnor latin u përkthye në një sukses të jashtëzakonshëm në arkëtime. Pra, ishte e pashmangshme që admiruesit të ishin zemërthyer kur ai vdiq. Një ditë pas vdekjes së tij, rreth 30 mijë veta formuan një radhë të çrregullt nën shiun e Nju-Jorkut për të parë trupin e tij, ndërsa ai ishte i ekspozuar për homazhe në një shtëpi funerale në Broduej. Për disa orë, policia e hipur në kuaj u përpoq ta vinte situatën nën kontroll, ndërsa xhamat u thyen, përleshjet shpërthyen dhe rreth 100 gra u plagosën.
The New York Times raportoi se âherĂ« pas here gjatĂ« pasdites, njĂ« duzinĂ« policĂ«sh tĂ« hipur nĂ« kuaj u detyruan tĂ« sulmonin turmĂ«n, ndĂ«rsa gratĂ« dhe vajzat klithnin dhe bĂ«rtisnin nga tmerri dhe pĂ«rpiqeshin tĂ« largoheshin me ngut nga thundrat e kuajve. KĂ«mbĂ«t u shkeleshin, rrobat u griseshin, madje kapelat, çadrat dhe kĂ«pucĂ«t shkĂ«puteshin nga pronaret dhe, nĂ« njĂ« moment, Brodueji, i mbyllur herĂ« pas here pĂ«r qarkullimin pĂ«r disa orĂ« pĂ«rgjatĂ« bllokut midis RrugĂ«ve â66â dhe â67â, ishte i mbushur me sende tĂ« grisura dhe tĂ« dĂ«mtuara personaleâ.
Turmat përpara shtëpisë funerale ku ishte shtrirë trupi i Valentinos (gusht 1926)Foto: Hans Hubbmann/Getty
Pati njĂ« valĂ« tjetĂ«r trazirash kur menaxheri i Valentinos i mbylli dyert pesĂ« ditĂ« mĂ« herĂ«t pĂ«r shkak tĂ« âshkeljeve tĂ« shumta skandaloze tĂ« rregullave tĂ« mirĂ«sjelljesâ, ndĂ«rkohĂ« qĂ« radha ishte katĂ«r vetĂ« e gjerĂ« dhe gjysmĂ« miljeje e gjatĂ«. Reuters-i raportoi se âshumĂ« vajza qĂ« i afroheshin arkivolit qeshnin dhe pĂ«rdornin pudĂ«r dhe buzĂ«kuq, sikur tĂ« ishin nĂ« njĂ« kinema apo restorant, nĂ« vend qĂ« tĂ« ishin nĂ« praninĂ« e tĂ« vdekuritâ.
Gjatë gjithë natës, 10 burra të veshur me këmisha të zeza të fashistëve dhe që pretendonin se përfaqësonin Lidhjen e Fashistëve të Amerikës së Veriut, bënin roje pranë arkivolit të Valentinos - me sa duket me urdhër të Mussolinit, i cili gjithashtu urdhëroi që në emër të tij të vendosej një kurorë me lule mbi arkivol.
MĂ« pas, mĂ« 30 gusht, 150 mijĂ« veta u rreshtuan pĂ«rgjatĂ« rrugĂ«ve pĂ«r udhĂ«timin vajtje-ardhje tĂ« Valentinos nga shtĂ«pia funerale deri te kisha nĂ« RrugĂ«n âUest 49â, ku do tĂ« mbahej e para nga dy ceremonitĂ« me pjesĂ«marrjen e shumĂ« yjeve - njĂ« nĂ« secilin bregdet. NĂ« funeralin e tij nĂ« Holivud, tetĂ« ditĂ« mĂ« vonĂ«, aktorja Pola Negri - e cila pretendonte se ajo dhe âRudyâ kishin qenĂ« tĂ« fejuar fshehurazi - u hodh nĂ« rolin e vejushĂ«s sĂ« pikĂ«lluar dhe vendosi mbi arkivolin e tij njĂ« kurorĂ« me emrin e saj.
Arkivoli i Rudolph Valentinos i mbuluar me lule (shtator 1926)Foto: Getty/Topical Press Agency
Vitin pasues, njĂ« figurĂ« misterioze e mbuluar me vello, tĂ« cilĂ«n mediat e pagĂ«zuan âZonja me tĂ« zezaâ, bĂ«ri tĂ« parĂ«n nga paraqitjet e saj tĂ« shumta tĂ« pĂ«rvitshme, duke vendosur njĂ« trĂ«ndafil tĂ« vetĂ«m tĂ« kuq nĂ« kriptĂ«n e tij. E gjithĂ« kjo u pĂ«rpi nga shtypi dhe admiruesit dhe hodhi themelet e legjendĂ«s sĂ« Valentinos.
Me kalimin e viteve, qarkulluan mite urbane pĂ«r admirueset e Valentinos qĂ« kishin vdekur duke bĂ«rĂ« vetĂ«vrasje. Ato madje u riprodhuan si fakte pasi disa shembuj u pĂ«rmendĂ«n nĂ« njĂ« artikull tĂ« vitit 1965 nĂ« revistĂ«n American Heritage. NdĂ«r to ishte edhe njĂ« histori pĂ«r njĂ« amvise nga Nju-Jorku me emrin Agatha Hearn e cila, jo shumĂ« kohĂ« pas vdekjes sĂ« yllit, supozohej se kishte vrarĂ« veten me armĂ« zjarri (duke shtrĂ«nguar nĂ« duar fotografitĂ« e heroit tĂ« saj), sepse pikĂ«llimi ishte tepĂ«r i madh pĂ«r tâu pĂ«rballuar. ĂuditĂ«risht, vetĂ«vrasja e saj nuk u pĂ«rmend nĂ« asnjĂ« gazetĂ« deri pas botimit tĂ« artikullit nĂ« American Heritage. Edhe dĂ«shmitĂ« pĂ«r admirueset japoneze, tĂ« cilat supozohej se ishin hedhur sĂ« bashku nĂ« njĂ« vullkan, janĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r tâu gjetur.
NĂ« fakt, Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« rast 100 pĂ«rqind i verifikueshĂ«m i njĂ« vetĂ«vrasjeje tĂ« ndĂ«rlidhur me Valentinon - dhe ai Ă«shtĂ« rasti i Peggy Scottit, gruas sĂ« re qĂ« vdiq nĂ« njĂ« apartament mbi dyqanin e kapelave tĂ« shoqes sĂ« saj nĂ« RrugĂ«n âXhejmsâ, pranĂ« RrugĂ«s âOksfordâ nĂ« qendĂ«r tĂ« LondrĂ«s.
Lajmi tronditĂ«s pĂ«r vdekjen e Valentinos iu bĂ« i ditur publikut britanik nĂ« edicionet e mĂ«ngjesit tĂ« 24 gushtit dhe Peggyt nuk iu desh shumĂ« kohĂ« pĂ«r tĂ« arritur nĂ« pĂ«rfundimin se âme vdekjen e tij, edhe grimca e fundit e guximit tim Ă«shtĂ« zhdukurâ. Ajo helmoi veten qĂ« tĂ« nesĂ«rmen.
Raportimet e para sugjeronin se ajo ishte aktore pak e njohur, e cila e kishte njohur personalisht yllin e Sheikut [filmit The Sheik], tĂ« cilin e kishte takuar gjatĂ« kohĂ«s qĂ« ndodhej nĂ« FrancĂ«. Raporti ka theksuar: âDisa fotografi tĂ« Valentinos me autograf u gjetĂ«n nga policia nĂ« dhomĂ«n e gruas sĂ« vdekur, e cila mori gjithashtu nĂ« zotĂ«rim disa letra tĂ« korrespondencĂ«sâ.
Procesioni i funeralit në Broduej, shtator 1926Foto: Getty/Topical Press Agency
Policia [Scotland Yard] u bĂ«ri thirrje tĂ« afĂ«rmve tĂ« paraqiteshin. Peggy pĂ«rshkruhej âpesĂ« kĂ«mbĂ« e gjatĂ« [152.4 centimetra], me çehre tĂ« zbehtĂ«, me flokĂ« tĂ« çelĂ«t tĂ« prerĂ« shkurt, sy tĂ« kaltĂ«r dhe trup mesatar. Ajo mbante njĂ« varg perlash, njĂ« unazĂ« platini me gurĂ« tĂ« zinj nĂ« gishtin e tretĂ« tĂ« dorĂ«s sĂ« majtĂ« dhe njĂ« unazĂ« tĂ« vjetĂ«r prej argjendi nĂ« gishtin e vogĂ«l tĂ« dorĂ«s sĂ« djathtĂ«â.
Në hetimin gjyqësor, Rosa Aldborough, shoqja në apartamentin e së cilës ajo kishte vdekur, deklaroi se emri i Peggyt ishte Margaret Murray Scott dhe se besonte që ajo ishte britanike, e lindur në Afrikën e Jugut dhe e martuar dy herë. Ndonëse vetëm 27 vjeçe, Peggy kishte përjetuar tashmë një tragjedi të paimagjinueshme: burri i saj i parë kishte vdekur gjatë Luftës së Parë Botërore dhe ajo kishte humbur të dy fëmijët e saj - një djalë dhe një vajzë - në foshnjërinë e tyre. Rosa besonte se ajo ishte e ndarë nga burri i saj i dytë dhe se nuk kishte asnjë të afërm të gjallë. Të dyja u bënë shoqe disa vjet më parë, kur Rosa jetonte në Paris dhe dëgjoi se një vajzë angleze ndodhej në një spital aty pranë. Ajo shkoi ta vizitonte. Më vonë Peggy kalonte herë pas here fundjavat në apartamentin e Rosas. Ajo lëvizte mjaft nga një vend në tjetrin - dhe, së fundmi ishte në gjendje të vështirë ekonomike dhe nuk arrinte të gjente punë - megjithëse i pëlqente të kërcente dhe ishte e mirënjohur në skenën e klubeve të natës në Londër.
I vetmi imazh i njohur i Peggy Scottit që ka mbijetuarFoto: Angela Schouten/Facebook
Rosa besonte se Peggy ishte njohur me Valentinon nĂ« Paris. âNuk kam njohur kurrĂ« njĂ« vajzĂ« kaq tĂ« rĂ«nĂ« nĂ« dashuri. PĂ«r njĂ« gjĂ« jam krejtĂ«sisht e sigurt - nuk ishte njĂ« dashuri pa bazĂ« ajo qĂ« ajo ushqente ... Edhe ai duket se kishte treguar interes tĂ« madh pĂ«r tĂ« dhe, nga ato qĂ« mĂ« ka treguar Peggy, vazhdoi ta ndihmonte pothuajse deri nĂ« kohĂ«n e vdekjes sĂ« tijâ.
Dy letra qĂ« Peggy kishte lĂ«nĂ« pĂ«r Rosan u bĂ«nĂ« publike gjatĂ« hetimit - dhe ato rezultuan se ofronin njĂ« pasqyrĂ« elokuente dhe prekĂ«se tĂ« gjendjes sĂ« saj mendore. NdĂ«rsa Valentino kishte frymĂ«zuar kĂ«ngĂ« pĂ«r sheikĂ«, Peggy - flaperja e viteve â20 tĂ« shekullit XX me fatin pĂ«rfundimisht tragjik - e krahasonte veten me njĂ« tjetĂ«r motiv tĂ« njohur tĂ« kĂ«ngĂ«ve tĂ« asaj epoke: ajo e pĂ«rshkruante veten si âvetĂ«m njĂ« flutur e vogĂ«l e krijuar pĂ«r rrezet e diellitâ.
NdĂ«rsa mjeku ligjor lexonte letrat e Peggyt, Rosa qante me dĂ«nesĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pakontrollueshme. NĂ« tĂ« parĂ«n, Peggy kĂ«rkonte falje pa pushim qĂ« po shkaktonte njĂ« tronditje dhe pikĂ«llim tĂ« tillĂ« dhe qĂ« âpo largohem duke pasur borxhe dhe pa lĂ«nĂ« para as pĂ«r tĂ« mĂ« varrosurâ. Ajo shkruante se nuk mund tâi duronte âvetminĂ« dhe varfĂ«rinĂ«â dhe se nuk kishte askĂ«nd âqĂ« tĂ« mĂ« pĂ«rkĂ«dhelĂ« dhe as foshnja pĂ«r tâi dashur, vetĂ«m çdo ditĂ« e njĂ«jta gjĂ«. Jeta Ă«shtĂ« e tmerrshme, e tmerrshme, dhe kam frikĂ« prej sajâ.
Passhkrimi thoshte: âTĂ« lutem, kujdesu pĂ«r fotografitĂ« e Rudolphit. Ai mĂ« ka ndihmuar tĂ« kapĂ«rcej shumĂ« pengesa, pa e ditur ... ShkatĂ«rroji tĂ« gjitha letrat. - Peggyâ.
NjĂ« afishe e filmit âSheikuâ, njĂ« film dramatik romantik amerikan pa zĂ« i vitit 1921Foto: Herbert Dorfman/Corbis
Letra e dytĂ« pĂ«rmbante pĂ«rmendje intriguese tĂ« miqve qĂ« mund tĂ« ndihmonin me shpenzimet e funeralit. Mes tyre ishin njĂ« âz. Oojahâ dhe njĂ« âRâ, pĂ«r tĂ« cilin ajo shkruante se âme sa duket do tĂ« mĂ« kishte dhĂ«nĂ« njĂ« pagesĂ« tĂ« rregullt edhe pĂ«r ca kohĂ«â. NĂ«se kjo letĂ«r ishte shkruar menjĂ«herĂ« para vdekjes sĂ« saj, personi tĂ« cilit ajo i referohej nuk mund tĂ« ketĂ« qenĂ« Valentino. Dhe, aty ku shkruante pĂ«r tĂ«, ajo pĂ«rdorte emrin e tij tĂ« plotĂ« tĂ« pagĂ«zimit.
PavarĂ«sisht suksesit tĂ« tij, Valentino vĂ«shtirĂ« se po jetonte Ă«ndrrĂ«n. PĂ«r dikĂ«, magnetizmi seksual i tĂ« cilit ishte i tillĂ« saqĂ« gratĂ« alivanoseshin gjatĂ« shfaqjeve tĂ« Sheikut (kinematĂ« njoftonin se do tĂ« kishte nĂ« dispozicion infermiere ose kripĂ«ra nuhatĂ«se - pĂ«r âshpĂ«rthimetâ histerike), jeta e tij personale i sillte zhgĂ«njim dhe ankth tĂ« konsiderueshĂ«m. Pas njĂ« martese tĂ« shkurtĂ«r mĂ« 1920 (aq tĂ« shkurtĂ«r saqĂ« martesa as nuk u konsumua), ai u martua me Natacha Rambovan (AKA Winifred Hudnut) me emrin qĂ« tingĂ«llonte ekzotik - njĂ« amerikane me pretendime artistike, e cila mori nĂ« dorĂ« karrierĂ«n e tij gjatĂ« gjithĂ« martesĂ«s sĂ« tyre 34-mujore.
Sigurisht, pakĂ«naqĂ«sia e Valentinos nĂ«nkuptohet nĂ« letrĂ«n e dytĂ« tĂ« Peggyt dhe bĂ«ri shumĂ« pĂ«r ta thelluar misterin e marrĂ«dhĂ«nies sĂ« tyre. âNdiej sikur prej vitesh kam qenĂ« e tendosur si njĂ« copĂ« llastiku. NĂ« vitin 1922, Rudolphu mĂ« ndihmoi tĂ« vazhdoja. Ai mĂ« tregoi shumĂ« pĂ«r vuajtjet e veta dhe, ndoshta, sidoqoftĂ«, ishte vetĂ«m çështje kohe para se llastiku tĂ« kĂ«putejâ.
Kur hetimi pĂ«r âFluturĂ«nâ rifilloi pesĂ« javĂ« mĂ« vonĂ«, mjeku ligjor, duke shpĂ«rfillur nĂ« mĂ«nyrĂ« mjaft mizore tragjeditĂ« qĂ« e reja kishte pĂ«rjetuar, e pĂ«rshkroi jetĂ«n e saj si âjo tĂ« dobishmeâ dhe vendosi se pĂ«rfundimi mĂ« i drejtĂ« ishte se shkaku i vdekjes ishte vetĂ«vrasja pĂ«r shkak tĂ« helmimit akut me sublimat korroziv, ndĂ«rsa ajo ishte me mendje tĂ« çrregulluar.
Valentino me gruan e tij Jean Acker në vitin 1923Foto: Ullstein Bild/Getty
Misteri u thellua me shfaqjen e njĂ« gruaje nga Londra, tĂ« identifikuar si zonjusha C Rivers, e cila pretendonte se e kishte njohur vetĂ« Valentinon dhe kĂ«mbĂ«ngulte se ai nuk mund ta kishte takuar kurrsesi Peggyn nĂ« kohĂ«n kur Rosa thoshte se mendonte se ai e kishte takuar. (NjĂ« shoqe tjetĂ«r shkroi njĂ« artikull nĂ« njĂ« gazetĂ«, nĂ« tĂ« cilin thoshte se mendonte qĂ« Peggy e kishte takuar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« Valentinon kur ai e vizitoi LondrĂ«n nĂ« vitin 1921.) Gruaja misterioze tha se po fliste nĂ« emĂ«r tĂ« Valentinos dhe miqve tĂ« tij, sepse âhistoritĂ« qĂ« kanĂ« qarkulluar u kanĂ« shkaktuar shqetĂ«sim tĂ« tmerrshĂ«m njerĂ«zve qĂ« e njihninâ.
Duket më e mundshme që, nëse zonjusha Rivers thoshte të vërtetën, njerëzit që ajo pretendonte se përfaqësonte kishin parë letrat e botuara në shtypin amerikan në shtator 1926 - që pretendohej se ishin nga Valentino për Peggyn. Ai shkruante se e kishte jashtëzakonisht për zemër, porse dëshironte të mbetej i lirë, dhe hodhi poshtë pretendimin se mes tij dhe Pola Negrit kishte një histori të madhe dashurie.
Asnjëra prej këtyre letrave nuk u botua në Mbretërinë e Bashkuar dhe duket e mundshme që ato ishin sajuar. Por, ato fare mirë mund ta kenë zemëruar Negrin, e cila kishte dhënë një interpretim të denjë për çmimin Oskar në funeralin e tij dhe dëshironte të njihej si dashuria e tij e madhe.
Nuk do ta dimë kurrë të vërtetën për marrëdhënien mes Valentinos dhe Peggy Scottit - nëse ishte reale apo e imagjinuar - por ajo që është e sigurt është se, me vdekjen e saj, Peggy Scotti e lidhi veten përgjithmonë me burrin e ëndrrave të saj. Dhe, ashtu siç ai ishte superylli i parë i shekullit XX, edhe ajo fare mirë mund të ketë qenë viktima e parë tragjike e adhurimit të të famshmëve. /Telegrafi/
How it works
Once you click Generate, Ollama reads this article and crafts 5 comprehension questions. Your answers are graded against the article content â general knowledge won't be enough. Score 70+ to count toward your certificate.
Questions are cached â you'll always get the same 5 for this article.